Εισαγωγή
Η βρεφική διατροφή, καθώς και η διατροφική υποστήριξη μέχρι την ηλικία των δύο ετών, θέτουν τα θεμέλια για μια υγιή σωματική, ψυχοκινητική και νοητική ανάπτυξη.
Σημασία Διατροφής
Τη θεμελιώδη σημασία της διατροφής υπογραμμίζουν τα ακόλουθα στοιχεία:
1.Οι θρεπτικές ουσίες που χρειάζονται τα βρέφη είναι αυξημένες επειδή αναπτύσσονται με γρήγορο ρυθμό.Στην ηλικία των 4 μηνών 30% της ενέργειας που λαμβάνεται διαμέσου της τροφής χρησιμοποιείται για τη σωματική ανάπτυξη.Στην ηλικία του 1 χρόνου αυτή μειώνεται στο 5% και στην ηλικία των 3 χρόνων μειώνεται στο 2%.
2.Ο εγκέφαλος μεγαλώνει γρήγορα το τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης μέχρι την ηλικία των 2 χρονών(80%). Οι διανευρικές συνδέσεις των νευρόνων(κύτταρα εγκεφάλου) που συνδράμουν στη λειτουργία του εγκεφάλου αυξάνονται πολύ γρήγορα σ΄ αυτή την ηλικία.
3.Η βρεφική διατροφή είναι κρίσιμη για την πρόληψη διαφόρων ασθενειών που μπορούν να εμφανιστούν καθόλη τη διάρκεια της ζωής του παιδιού.Συνεπώς η βέλτιστη διατροφική φροντίδα κατά την βρεφική και πρώτη παιδική ηλικία αποτελεί την αποτελεσματικότερη παρέμβαση για την εξασφάλιση της υγείας του παιδιού(WHO,2009).
Φτωχή Διατροφή
Η φτωχή διατροφή επηρεάζει τα βρέφη τα οποία είναι πιο ευάλωτα διότι:
1.Έχουν φτωχές αποθήκες λίπους και πρωτεΐνης
2.Έχουν επιπρόσθετες διατροφικές ανάγκες στην ανάπτυξη τους
3.Συχνές λοιμώξεις μειώνουν την λήψη τροφής και αυξάνουν τις ανάγκες.
Θηλασμός
Η διατροφή του βρέφους είναι το γάλα στους πρώτους 4-6 μήνες.
Η ΠΟΥ(Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας) και η Ευρωπαική εταιρεία παιδιατρικής γαστρεντερολογίας,ηπατολογίας και διατροφής (ESPGHAN) συστήνουν αποκλειστικό θηλασμό τους πρώτους 6 μήνες της ζωής του παιδιού. Αν είναι δυνατόν, ο θηλασμός να συνεχίζεται μέχρι 2 χρονών.
Παρέχει όλα τα θρεπτικά συστατικά στην καλύτερη αναλογία και τα αντισώματα που απαιτούνται για την ορθή ανάπτυξη και ενίσχυση της ανοσίας του βρέφους.Προστατεύει από λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος και ουροποιητικού, από εκδηλώσεις αλλεργικών νόσων(άσθμα ή ατοπική δερματίτιδα).Μειώνει την πιθανότητα παχυσαρκίας και ζακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Όπως έχει προαναφερθεί, ο μητρικός θηλασμός πρέπει να ακολουθεί τις ανάγκες του βρέφους (ελεύθεροςθηλασμός), προσφέροντας τροφή όποτε και για όσο το επιθυμεί το παιδί. Συστήνεται η προληπτική χορήγηση βιταμίνης D από τις πρώτες ημέρες, καθώς και η ενίσχυση με σίδηρο από τον 4ο μήνα, ιδιαίτερα για τα αποκλειστικάθηλάζοντα βρέφη.
Σε περιπτώσεις όπου ο θηλασμός δεν είναι εφικτός, χρησιμοποιούνται τροποποιημένα γάλατα (φόρμουλες), τα οποία είναι εμπλουτισμένα με όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, καθιστώντας τα μια ασφαλή και κατάλληλη εναλλακτική για την υγιή ανάπτυξη του βρέφους.
Συμπληρωματική Διατροφή
Συμπληρωματική διατροφή
Συμπληρωματική διατροφή είναι οτιδήποτε υγρό ή τροφή εκτός του γάλακτος.
Μετά τους πρώτους 4-6 μήνες εισάγεται η συμπληρωματική τροφή.
Η Αμερικάνικη Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει την εισαγωγή στον 4ο -6ο μήνα ζωής του παιδιού.Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας συστήνει στον 6ο μήνα.Η Ευρωπαική Εταιρεία Παιδογαστρεντερολογίας,Ηπατολογίας και Διατροφής συστήνει την εισαγωγή όχι νωρίτερα της 17ης βδομάδας ζωής του βρέφους και όχι αργότερα της 26ης βδομάδας.
Βασική προϋπόθεση της εισαγωγής της συμπληρωματικής διατροφής είναι η αναπτυξιακή ικανότητα και η ετοιμότητα του βρέφους
Με άλλα λόγια
1.Να μπορεί να κάθεται(με υποστήριξη)
2.Να στηρίζει καλά το κεφάλι του στην καθιστή θέση
3.Να δείχνει ενδιαφέρον για τις τροφές και να ανοίγει το στόμα του όταν του προσφέρεται τροφή.
4.Να δέχεται το κουτάλι χωρίς να το σπρώχνει προς τα έξω και να καταπίνει χωρίς να πνίγεται.
Τόσο το περιεχόμενο όσο και η υφή της τροφής σταδιακά προσαρμόζεται στις αναπτυξιακές δυνατότητες και ανάγκες του βρέφους που μεγαλώνει.
Η εισαγωγή των στερεών τροφών ξεκινά συνήθως με αλεσμένες τροφές κατά τον πρώτο μήνα της μετάβασης. Τον επόμενο μήνα, προχωράμε σε πολτοποιημένες τροφές με το πιρούνι. Σταδιακά, το παιδί αρχίζει να τρώει μόνο του μικρά κομματάκια.
Υπάρχουν δύο μεθόδοι χορήγησης της συμπληρωματικής τροφής:
- Spoonfeeding → Με το κουταλάκι
- Babyledfeeding → Το βρέφος τρώει από μόνο του ότι θέλεικαι όσο θέλει
Οι κατευθυντήριες γραμμές της ΠΟΥ συστήνουν τάισμα με το κουταλάκι.
Τα πιθανά πλεονεκτήματα και κίνδυνοι του babyled feeding ακόμη δεν έγιναν εξ ολοκλήρου κατανοητά.Αξιοσήμειωτο στοιχείο δεν είναι η μέθοδος αλλά η σωστή διατροφή.
Η θρεπτική σύσταση της συμπληρωματικής τροφής πρέπει να αποτελείται από υδατάνθρακες,πρωτείνες,λίπη(μακράς αλυσίδας πολυακόρεστα λιπαρά οξέα όπως Ω3 λιπαρά οξέα-απαραίτητα για την ομαλή νευρική και εγκεφαλική λειτουργία του βρέφους και της όρασης του)βιταμίνες και ιχνοστοιχεία(ασβέστιου,σίδηρου,ψευδάργυρου και φυλλικό οξύ ).
Θρεπτικές Ουσίες
Η σημασία των θρεπτικών αυτών ουσιών
1.Ασβέστιο-Βοηθά στην δομή των οστών και των δοντιών
2.Λίπος-Παράγει ενέργεια,βοηθά στην ανάπτυξη του εγκεφάλου,διατηρεί το δέρμα και τα μαλλιά υγιή και προστατεύει από τις λοιμώξεις.
3.Φυλλικό οξύ-Βοηθά στην αναπαραγωγή του κυττάρου
4.Σίδηρο-Βοηθά στην δημιουργία των κυττάρων του αίματος και τον εγκέφαλο να αναπτύσσεται.
5.Πρωτείνες και υδατάνθρακες-Παρέχουν ενέργεια και συμμετέχουν στην ανάπτυξη
6.Ψευδάργυρο-Βοηθά στην ανάπτυξη και στην επισκευή του κυττάρου
7.Βιταμίνη Α-Διατηρεί το δέρμα,τα μαλλιά,την όραση και το ανοσοποιητικό σύστημα υγιές
8.Βιταμίνη Β12-Διατηρεί τα κύτταρα του αίματος και του νευρικού
συστήματος υγιή και βοηθά στην παραγωγή του DNA.
9.Βιταμίνη C-Προστατεύει από τις λοιμώξεις, λαμβάνει μέρος στη δημιουργία των οστών και των μυών και βοηθά στην επούλωση των πληγών.
10.Βιταμίνη D-Βοηθά τον οργανισμό να απορροφήσει ασβέστιο από τις τροφές και διατηρεί τα οστά και τα δόντια υγιή.
11.Βιταμίνη Ε-προστατεύει τα κύτταρα από τις βλάβες και ενδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα.
12.Βιταμίνη Κ-Βοηθά στην πήξη του αίματος.
Οι ανάγκες σε θρεπτικές ουσίες διαφέρουν ανάλογα σε ποιο στάδιο ανάπτυξης βρίσκεται το παιδί.πχ.στην γρήγορη ανάπτυξη του εγκεφάλου επιβάλλεται η επαρκής ποσότητα σιδήρου και μακράς αλυσίδας πολυακόρεστα λιπαρά οξέα όπως Ω3 λιπαρά οξέα.
Πρόσληψη Θρεπτικών Ουσιών
Πρόσληψη επιλεγμένων θρεπτικών ουσιών στο βρέφος
| 0-6 μηνών | 7-12 μηνών | |
| Υδατάνθρακες | 60γρ/μέρα | 95γρ/μέρα |
| Λίπος | 31 γρ/μέρα | 30γρ/μέρα |
| Πρωτείνες | 1.5γρ/κιλό βάρος/μέρα | 1.5 γρ/κιλό/μέρα |
| Ασβέστιο | 200mg/μέρα | 260mg/μέρα |
| Σίδηρο | 0.27mg/μέρα | 11mg/μέρα |
| Ψευδάργυρος | 2mg/μέρα | 3mg/μέρα |
Πηγή: Uptodate
Σημαντικά Σημεία
Σημαντικά σημεία
1.Ο αποκλειστικός θηλασμός στους πρώτους έξι μήνες της ζωής συνιστάται ανεπιφύλακτα από τον ΠΟΥ και την Ευρωπαική Εταιρία Παιδιατρικής γαστρεντερολογίας,ηπατολογίας και διατροφής.
2.Ο θηλασμός παρέχει στα βρέφη όλα τα θρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για μια υγιή ανάπτυξη.
3.Η εισαγωγή στερεών τροφών συστήνεται στην ηλικία 4-6 μηνών όταν το βρέφος είναι αναπτυξιακά ικανό να τις αποδεχτεί.
4.Η Ισοζυγισμένη υγιεινή διατροφή είναι ο βασικός παράγοντας για την ανάπτυξη του παιδιού.
Πηγή
www.ofarmakopoiosmou.gr Βρεφική διατροφή με βάση την ηλικία του βρέφους
www.dia-trofis.gr Συμβουλές για βρεφική διατροφή
www.mednutrition.grΒρεφικήδιατροφή
ENS(early Nutrition specialist Key statements
Espghan guidelines for complementary feeding 2017
Σημαντική σημείωση
Αυτό το άρθρο παρέχει γενικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο. Δεν αντικαθιστά την επίσκεψη στον παιδίατρο ή την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Χρειάζεστε βοήθεια τώρα;
Για επείγοντα συμπτώματα, δυσκολία στην αναπνοή, σοβαρή αντίδραση, μειωμένο επίπεδο συνείδησης ή ραγδαία επιδείνωση, αναζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική φροντίδα.
