Εισαγωγή
Παράλληλα με την ψυχοκινητική εξέλιξη, η σωματική ανάπτυξη πρέπει να παρακολουθείται συστηματικά από τον παιδίατρο. Αυτή αφορά την αύξηση του σωματικού μεγέθους (βάρος, ύψος/μήκος, περίμετρος κεφαλής) και τη μορφολογία των οργάνων. Η σωματική ανάπτυξη καθορίζεται κυρίως από γενετικούς παράγοντες και τη διατροφή. Είναι πλέον τεκμηριωμένο ότι ο υποσιτισμός πλήττει την ανάπτυξη στις υποανάπτυκτες χώρες, ενώστις αναπτυγμένες χώρες η κακή διατροφή οδηγεί στο φαινόμενο της παιδικής παχυσαρκίας.
Ρυθμός Ανάπτυξης
Από τη γέννηση έως την ηλικία των 2 ετών, ο ρυθμός ανάπτυξης είναι ραγδαίος. Στη συνέχεια, παρατηρείται μια σχετική επιβράδυνση, η οποία διατηρείται μέχρι την εμφάνιση της εφηβικής αιχμής της αύξησης (growth spart).
| Αύξηση βάρους | Αύξηση μήκους ή ύψους | Αύξηση περίμετρου κεφαλής |
| 0-3 μηνών 200γρ/βδομάδα | 0-3 μηνών 3-4 εκ/μήνα | 0-3 μηνών 2 εκ/μήνα |
| 4-6 μηνών 150 γρ/βδομάδα | 4-6 μηνών 2-2,5εκ/μήνα | 4-6 μηνών 1 εκ/μήνα |
| 7-9 μηνών 100 γρ/βδομάδα | 7-9 μηνών 1,5 εκ/μήνα | 7-12 μηνών 0,5 εκ/μήνα |
| 10-12 μηνών 75γρ/βδομάδα | 10-12 μηνών 1 εκ/μήνα | |
| 1 χρ Βάρος γέννησηςx3 | 1-2 χρονών 10εκ/χρόνο | 1-3 χρόνων 3,5 εκ |
| 2 χρ. Βάρος γέννησηςx4 | 2-3 χρονών 8 εκ/χρόνο | |
| >2-10χρ. 2kg/χρόνο | 4-10 χρονών 5-6 εκ/χρόνο |
Υπολογισμός Βάρους και Ύψους
Υπολογισμός βάρους παιδιού 1-10 χρονών
Βάρος(kg)= 2x(ηλικία + 4)
Παράδειγμα:Ποιό είναι το βάρος ενός τρίχρονου παιδιού;
2x(3+4)=14kg περίπου
Υπολογισμός ύψους
Ύψος(εκ.)= 80εκ.+(5x ηλικία)
Παράδειγμα:Ποιό θα είναι το ύψος ενός πεντάχρονου παιδιού;
80εκ+(5×5)=105εκ
Παρακολούθηση Ανάπτυξης
Το βασικό εργαλείο για τη διαχρονική παρακολούθηση της σωματικής ανάπτυξης είναι οι καμπύλες ανάπτυξης. Αυτές διαφοροποιούνται ανάλογα με το φύλο( αγόρι, κορίτσι )και την εθνικότητα(π.χ. οι καμπύλες στη Σουηδία διαφέρουν από εκείνες στην Κύπρο). Ελλείψει ειδικών μελετών για τον κυπριακό παιδικό πληθυσμό, στην πράξη χρησιμοποιούνται οι καμπύλες ανάπτυξης της Ελλάδας ή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Είναι σημαντικό να καθησυχάζουμε τους γονείς και τα παιδιά που συγκρίνουν τον ρυθμό ανάπτυξής τους με τους συνομηλίκους τους: δεν αναπτύσσονται όλα τα υγιή παιδιά με τον ίδιο ρυθμό.
Αξιολόγηση της σωματικής ανάπτυξης
Η αξιολόγηση της σωματικής αναάπτυξης εστιάζεται
- Ιστορικό
(Βάρος,μήκος και περίμετρος κεφαλής κατά τη γέννα,προγεννητικό ιστορικό π.χ.λοιμώξεις κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης,κάπνισμα,αλκοόλ, συμπτώματα που επηρεάζουν την ανάπτυξη π.χ. εμετοί, διάρροιες)
- Μέτρημα βάρους,ύψους και περιμέτρου κεφαλής σε κάθε επίσκεψη στον παιδίατρο
- Καμπύλες ανάπτυξης
Κάθε μέτρηση βάρους,μήκους,ύψους και περιμέτρου κεφαλής σημειώνεται στις σχετικές καμπύλες ανάπτυξης, ούτως ώστε να γίνεται διαχρονικά καλύτερη παρακολούθηση της εκατοστιαίας θέσης της ανάπτυξης του παιδιού.
Παθολογικές Καταστάσεις Ανάπτυξης
Επίσης παρακολουθείται και ο δείκτης σωματικής μάζας(ΒΜΙ) μετά την ηλικία των 2 χρονών.Υπάρχουν ειδικές καμπύλες ανάπτυξης για περιπτώσεις που έχουν διαφορετική πορεία ανάπτυξης(π.χ. σύνδρομο DOWN,σύνδρομο Turner).
Παθολογική πορεία σωματικής ανάπτυξης
Α.Λιποβαρής
-Βάρος λιγότερο από 2η εκατοστιαία θέση στη κατάλληλη καμπύλη ανάπτυξης
Αιτίες
1.Ανεπαρκή λήψη τροφής(υποανάπτυκτες χώρες)
2.Μειωμένη όρεξη(αποστροφή στο φαγητό,αναιμία,καρδιοπάθεια,εγκεφαλική παράλυση)
3.Ανεπαρκής απορρόφηση θρεπτικών ουσιών και αυξημένη απώλεια ουσιών(δυσαπορρόφηση π.χ.λακτόζης,εμετοί,διάρροιες)
4.Αυξημένες απαιτήσεις σε θρεπτικές ουσίες(υπερθυροειδισμός,επειλημμένες ουρολοιμώξεις,κακοήθης όγκος,χρόνια φλεγμονώδη νόσος εντέρου)
Β.Υπέρβαρος και παχύσαρκος
– ΒΜΙ είναι αποδεκτή μέτρηση του υπέρβαρου ή του παχύσαρκου παιδιού άνω των 2 χρονών
Υπέρβαρος
Όταν το ΒΜΙ (δείκτης σωματικής μάζας) είναι μεταξύ της 85ης και της 95ης εκατοστιαίας θέσης για ηλικία και φύλο στην καμπύλη ανάπτυξης.
Αιτίες
1.Κακή διατροφή και μειωμένη εξάσκηση
2.Γενετικοί παράγοντες(40-70% των περιπτώσεων)
3.Ενδοκρινολογικές παθήσεις(υποθυροειδισμός,μεταβολικόσύνδρομο,σύνδρομο Cushing).
Αξιολόγηση Ανάπτυξης
Γ.Χαμηλό Ανάστημα
Μήκος ή ύψος μικρότερο της 2.3ηεκατοστιαίας θέσης για ηλικία και φύλο στην καμπύλη ανάπτυξης.
Αιτίες
1.Σοβαρές συστημικές ασθένειες(γαστροεντερολογικές-κοιλιοκάκη,νόσος του Crohn-νεφροπάθειες,αναιμία,ρευματοπάθεια-νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα)
2.Ενδοκρινοπάθειες(υποθυροειδισμός,ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης,σύνδρομο Cushing, πρώιμη ήβη)
3.Γενετικοί παράγοντες(σύνδρομο Turner,σύνδρομοNoonan,ατελήςοστεογένεσης αχονδροπλασία)
Δ.Ψηλό Ανάστημα
Μήκος ή ύψος ίσο η ψηλότερο της 97.7η εκατοστιαίας θέσης για ηλικία και φύλο στις καμπύλες ανάπτυξης.
Αιτίες
1.Κληρονομικότητα-ψηλά άτομα στην οικογένεια χωρίς παθολογικά ευρήματα
2.Ενδοκρινοπάθειες(συγγενή υπερπλασία επινεφριδίων,υπερέκκριση αυξητικής ορμόνης-υποφυσιακός γιγαντισμός,υπερθυροειδισμός)
3.Γενετικοί παράγοντες(σύνδρομο Marfan,σύνδρομο Klinefelter)
Συμπεράσματα
Ε.Μικροκεφαλία και Μακρικεφαλία
Μικροκεφαλία
Περίμετρος κεφαλής(ΙΝΙΑΚΗ ΜΕΤΩΠΙΚΗ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ)
Ίση ή μικρότερη από 2 τυπικές αποκλίσεις(2SD) του μέσου όρου για την δεδομένη ηλικία,γένος και διάρκεια κύησης(3η εκατοστιαία θέση).
Αιτίες
1.Χρωμοσωματικές ανωμαλίες – Τριζωμίες(21-DOWN)
2.Μεταβολικές-Φαινυλοκετονουρία
3.Συγγενείς λοιμώξεις-κυτταρομεγαλοιός, ανεμοβλογιά,ερυθρά
4.Μηνιγγοεγκεφαλίτιδα
5.Αλκοόλ κάπνισμα και ναρκωτικά στην εγκυμοσύνη
6.Κρανιοσυνοστώση(πρώιμη σύγκλιση μιας ή περισσότερων ραφών)
Μακροκεφαλία
Περίμετρος κεφαλής(ΙΝΙΑΚΟΜΕΤΩΠΙΚΗ) είναι μεγαλύτερη των 2 τυπικών αποκλίσεων 2SD για την δεδομένη ηλικία,φύλο και εθνικότητα(>97η εκατοστιαία θέση).
Αιτίες
1.Υδροκέφαλος-π.χ μετά από λοιμώξεις εγκεφάλου
2.Κρανιοεγκεφαλική κάκωση(ενδοκρανιακή αιμοραγία)
3.Οζώδης σκλήρυνση
4.Νευροινωμάτωση
5.Διάφορα Σύνδρομα-σύνδρομο Gorli,σύνδρομο Klippel,Trenannay-Weber
Από τα πιο πάνω συμπεραίνεται ότι η παρακολούθηση της σωματικής ανάπτυξης είναι χωρίς αμφιβολία πολύ σημαντική. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπευτική παρέμβαση καθίσταται απαραίτητη.
Προβλεπόμενο Ύψος παιδιών στην ενήλικη ηλικία
Αγόρια(εκ) Ύψος πατέρα+(ύψος μητέρας + 13)
2
Κορίτσια(εκ) Υψος μητέρας+(ύψος πατέρα -13)
2
Αν θέλουμε να είμαστε πιο ακριβείς στο αποτέλεσμα προστίθεται και αφαιρείται (Α(cm)±5)
π.χ. Ύψος πατέρα 176 εκ
Ύψος μητέρας 161 εκ.
Προβλεπόμενο ύψος αγοριού = 176+(161+13)
175+5=180 2
175-5=170
Το προβλεπόμενο ύψος του αγοριού θα κυμαίνεται 170εκ-180εκ
π.χ Ύψος πατέρα 176εκ
Ύψος μητέρας 161εκ
Προβλεπόμενο ύψος κοριτσιού= 161+(176-13) =162εκ
162+5=167 2
162-5=157
Το προβλεπόμενο ύψος του κοριτσιού θα κυμαίνεται από 157-167εκ.
Πηγή
www.septona.gr ˃Σωματική και ψυχοκινητική ανάπτυξη των παιδιών
www.mothersblog.gr Σωματική ανάπτυξη συμπεριφοράς
www.paidorama.comΣτάδια ανάπτυξης του παιδιού
Normal psychomotor development-PubMed
Psychomotor Development in early childhood (My Eyn)
Study.com-Psychomotor Development
PEDIATRIA PREPRAX
TOM LISSAUR.GRAHAM CLAYDEN
ILLUSTRATED Textbook of pediatrician
www.paidionstirixis.gr Προσχολική ηλικία στήριξης στάδια ανάπτυξης
www.choc.org Developmental milestone
Σημαντική σημείωση
Αυτό το άρθρο παρέχει γενικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο. Δεν αντικαθιστά την επίσκεψη στον παιδίατρο ή την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Χρειάζεστε βοήθεια τώρα;
Για επείγοντα συμπτώματα, δυσκολία στην αναπνοή, σοβαρή αντίδραση, μειωμένο επίπεδο συνείδησης ή ραγδαία επιδείνωση, αναζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική φροντίδα.


