Εισαγωγή στην εφηβεία
Η εφηβεία, η περίοδος της ανάπτυξης του παιδιού σε ενήλικα, χαρακτηρίζεται από σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές.Αυτές οι αλλαγές δεν συμβαίνουν από μια μέρα στην άλλη, αλλά πραγματοποιούνται σε βάθος χρόνου. Συνήθως στα κορίτσια αρχίζει από την ηλικία 8 μέχρι 13 χρονών,ενώ στα αγόρια μεταξύ 9 και 14 χρονών.
Προκαταρκτικές πληροφορίες
Πότε αρχίζει η εφηβεία;
Η εφηβεία αρχίζει όταν ένα μέρος του εγκεφάλου, που ονομάζεται υποθάλαμος, αρχίζει να παράγει μια ορμόνη,την εκλυτική ορμόνη των γοναδοτροπίνων(GnRH),η οποία διεγείρει την υπόφυση. Η υπόφυση απελευθερώνει δύο ορμόνες-την ωχρινοτρόπον ορμόνη(LH) και την θυλακοτρόπον ορμόνη(FSH).Στα αγόρια αυτές οι ορμόνες διεγείρουν τους όρχεις να αρχίσουν να παράγουν την τεστοστερόνη, ενώ στα κορίτσια διεγείρουν τις ωοθήκες για να παράγουν τα οιστρογόνα που πυροδοτούν την ανάπτυξη(σεξουαλική) και την έκκριση ωαρίων.Εκτός από τις ωοθήκες και τους όρχεις, τα επινεφρίδια που βρίσκονται στο άνω μέρος των νεφρών παράγουν ορμόνες που συμβάλουν στην ανάπτυξη της τριχοφυΐας στην ηβική περιοχή και στις μασχάλες, της σωματικής οσμής και της ακμής.
Στάδια Tanner
Τι είναι τα στάδια της εφηβείας του Tanner;
Ο καθηγητής JamesMTanner, ειδικός παιδοαναπτυξιολόγος ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε τα ορατά σωματικά σημεία της εφηβείας που σήμερα ονομάζομαι τα στάδια της εφηβείας του Tanner.Χρησιμοποιούνται ως βασικοί οδηγοί της σωματικής εξέλιξης του παιδιού κατά την διάρκεια της εφηβείας.
Τα στάδια του Tanner είναι πέντε:
Στάδιο1
Η περίοδος της έκκρισης των σεξουαλικών ορμονών, οι οποίες αρχίζουν να ετοιμάζουν το σώμα του παιδιού για τις αλλαγές.Δεν παρατηρούνται σωματικά σημεία.
Στάδιο 2
Όταν τα πρώτα σημεία της εφηβείας εμφανίζονται
Στάδιο 3
Το στάδιο της αλματώδης σωματικής ανάπτυξης
Στάδιο 4
Η συνέχιση της ολοκλήρωσης της εφηβείας
Στάδιο 5
Το τελικό στάδιο της ολοκλήρωσης
Σωματικά σημεία εφηβείας
Ποιά είναι τα σωματικά σημεία της εφηβείας;
Α. Σημεία εφηβείας στα κορίτσια
Ανάπτυξη των μαστών
-Αρχίζει ως ένα μικρό επώδυνο εξόγκωμα κάτω από (στήθος) τη μια θηλή ή κάτω από τις δύο θηλές το οποίο μεγαλώνει σταδιακά εντός του ενός ή δύο ετών.
Τριχοφυία:
– Τρίχες,σκούρες χοντρές και σγουρές αρχίζουν να εμφανίζονται στα εξωτερικά χείλη του κόλπου.Αργότερα περισσότερες τρίχες εμφανίζονται σ’όλη την ηβική περιοχή και στις μασχάλες.
Η μήτρα
– Αρχίζει να μεγαλώνει. Η αλματώδη ανάπτυξη αρχίζειστην αρχή μεγαλών περίπου 8 εκ. τον χρόνο καιαργότερα 5 εκ. τον χρόνο.
Λίπος
– Συσσωρεύεται στους γοφούς,μηρούς και γλουτούς και σταδιακά αλλάζει το σχήμα του σώματος του παιδιού σε σχήμα σώματος του ενήλικα.
Ακμή
– Αλλαγή της σωματικής οσμής είναι διαφορετική(ενήλικα)
Εμμηνόρροια
– Περίοδος-στην αρχή είναι ακανόνιστη και αργότερα γίνεται τακτική.Η περίοδος αρχίζει περίπου 2 χρόνια μετά την αρχική διόγκωση του στήθους.
Στο 5 στάδιο τα γεννητικά και τα αναπαραγωγικά όργανα έχουν τελικά αναπτυχθεί.
Β. Σημεία εφηβείας στα αγόρια
→Οι όρχεις και τοοσχέομεγαλώνουν και γίνονται πιο σκούρα
→Τριχοφυία:
Τρίχες αρχίζουν να εμφανίζονται στην βάση του πέους και μετά ξαπλώνονται σε όλη την περιγγενητική περιοχή.Αρχίζει η τριχοφυία στις μασχάλες
→Η αλματώδης ανάπτυξη αρχίζει(μεγαλώνουν περίπου 5-8 εκ. τον χρόνο)
→Νυχτερινή εκσπερμάτωση(υγρά όνειρα)
→Μπορεί να αναπτυχτεί ακμή και αλλαγή της σωματικής οσμής.
→Βαθαίνει οριστικά η φωνή
→Εμφανίζεται η τριχοφυία στο πρόσωπο(μουστάκι και γενειάδα)
→Η μυική ανάπτυξη αλλάζει το παιδικό σχήμα σώματος σε σχήμα ενήλικα.
Διάρκεια και τερματισμός
Πόσο διαρκεί η εφηβεία;
Κανονικά η εφηβεία διαρκεί 2 μέχρι 5 χρόνια.Μερικές φορές είναι δύσκολο να υπολογίσεις πόσο διαρκεί η εφηβεία διότι το κάθε παιδί είναι διαφορετικό.
Πότε τελειώνει η εφηβεία;
Για τα κορίτσια κανονικά η εφηβεία τερματίζεται στην ηλικία μεταξύ 15 μέχρι 17 χρονών.Στα αγόρια τείνει να ολοκληρωθεί στην ηλικία μεταξύ 16 μέχρι 17.Όμως αυτά τα ηλικιακά όρια ποικίλουν καθώς τα παιδιά διαφέρουν μεταξύ τους.
Συναισθηματικές επιπτώσεις
Ποιες συναισθηματικές επιπτώσεις έχει η εφηβεία πάνω στα παιδιά;
Η εφηβεία αποτελεί μια αρκετά δύσκολη συναισθηματικά περίοδο, η οποία έχει ως αποτέλεσμα ραγδαίες ορμονικές και σωματικές αλλαγές. Πρόκειται για μια περίοδο που ο έφηβος προσπαθεί να γίνει πιο ανεξάρτητος.Αρχίζει να αποδεσμεύεται σταδιακά από τους οικογενειακούς συναισθηματικούς δεσμούς που ανάπτυξε ως παιδί με την οικογένεια του και να εισέρχεται σε ένα άλλο συναισθηματικό πλάισιο,αυτό του φιλικού περίγυρού του. Αυτονομείται σταδιακά, δηλαδή αναπτύσσει την δεξιότητα να ρυθμίζει μόνος του την καθημερινότητα του,να παίρνει αποφάσεις και να ελέγχει την συμπεριφορά του.Αρχίζει να συνάπτει στενές φιλικές σχέσεις με άτομα ίδιου και διαφορετικού φίλου.
Ο έφηβος επικαλείται να διαχειριστεί θέματα σεξουαλικού χαρακτήρα.
Μέσα σ’αυτό το πλαίσιο των γρήγορων σωματικών και συναισθηματικών αλλαγών, ο έφηβος οδηγείται σε μια έντονη εσωτερική αναταραχή, η οποία εκφράζεται εξωτερικά σε ευερεθιστότητα στην συμπεριφορά και με άρνηση και υπερευαισθησία.Πολλές φορές αναπτύσσουν μια κυκλοθυμική συμπεριφορά.
Σε αυτή την κρίσιμη φάση της ζωής, ο ρόλος των γονέων μετατοπίζεται από την απλή φροντίδα στη στρατηγική συναισθηματική στήριξη. Η βαθιά κατανόηση των ραγδαίων αλλαγών —τόσο των σωματικών όσο και των ψυχοσυναισθηματικών— που βιώνει ο έφηβος, επιτρέπει στους γονείς να λειτουργήσουν ως σταθερό καταφύγιο. Η ενσυναίσθηση και η διακριτική στήριξη κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου είναι καθοριστικές για την ομαλή έκβαση της εφηβείας. Σε περίπτωση αδυναμίας των γονιών να βοηθήσουν αποτελεσματικά τον έφηβο τους, καλύτερα να συμβουλευτούν ειδικό, διότι σε μερικές περιπτώσεις η μη ελεγχόμενη κατάσταση μπορεί να οδήγησει στην κατάθλιψη,στο άγχος και σε άλλες καταστάσεις ψυχικής υγείας.
Προβλήματα εφηβείας
Ποια είναι τα κύρια προβλήματα που σχετίζονται με την εφηβεία
Τα κύρια προβλήματα είναι:
1.Πρώιμη ήβη:Όταν τα πρώτα σωματικά σημεία της εφηβείας εμφανίζονται πριν την ηλικία των 8 στα κορίτσια και 9 στα αγόρια.
2.Καθυστερημένη ήβη:Όταν τα κορίτσια δεν εμφανίζουν διόγκωση του στήθους από την ηλικία των 13 χρονών και τα αγόρια αύξηση του μεγέθους των γεννητικών οργάνων από την ηλικία των 14 χρονών.
Τι προκαλεί την πρώιμη ή την καθυστερημένη ήβη;
Παράγοντες που προκαλούν τα κύρια προβλήματα της εφηβείας είναι:
-Διατροφικές ελλείψεις και διαταραχές
-Περιβαλλοντική έκθεση του παιδιού σε ορμόνες
-Όγκοι που επηρεάζουν την παραγωγή ορμονών
-Κληρονομικές παθήσεις
-Ιδιοπαθείς(άγνωστη αιτία)
Επίσκεψη στον ιατρό
Πότε θα πρέπει να επισκεφθείτε τον ιατρό;
Επισκεφτείτε τον γιατρό του παιδιού σας, αν το παιδί σας παρουσιάζει τα ακόλουθα συμπτώματα:
-Σοβαρή ακμή που δεν βελτιώνεται
-Πόνοι που έχουν σχέση με την αλματώδη ανάπτυξη του παιδιού
-Σημεία κατάθλιψης ,άγχους ή άλλες καταστάσεις ψυχικής υγείας
-Ακανόνιστη περίοδο μετά τον πρώτο χρόνο που άρχισε η περίοδος
-Κράμπες και έντονο πόνο περιόδου
-Σημεία πρώιμης ήβης(πρόωρη εφηβεία) ή καθυστερημένη ήβη.
Σημαντικά σημεία
Σημαντικά σημεία
1.Η εφηβεία είναι η περίοδος της ανάπτυξης του παιδιού σε ενήλικα.Συνήθως στα κορίτσια η εφηβεία αρχίζει από την ηλικία 8 μέχρι 13 χρονών ενώ στα αγόρια μεταξύ 9 και 14 χρονών.
2.Η εφηβεία είναι αποτέλεσμα ενός καταρράκτη εκκρίσεων ορμονών, οι οποίες διεγείρουν τις γονάδες (αναπαραγωγικοί αδένες)του παιδιού για να αρχίσουν να παράγουν σεξουαλικές ορμόνες.
3.Κατα την διάρκεια της εφηβείας το παιδί υφίσταται πέντε στάδια σεξουαλικής ανάπτυξης, τα οποία είχε περιγράψει ο καθηγητής JamesMTanner, γνωστά ως τα στάδια του Tanner.
4.Εκτός από τα σωματικά σημεία που παρουσιάζονται κατά την εφηβεία,οι συναισθηματικές αλλαγές αποτελούν μέρος της σεξουαλικής ανάπτυξης του παιδιού.
Πηγή
my.clevelandclinic.org Puberty
kidshealth.org Understanding puberty
www.healthline.com Navigating puberty The Tanner stages
littlealittlelonger.com Understanding the Five Tanner stages of puberty
raisingchildren.net.au Puberty and sexual development
pubmet.ncbi.nlm.nih.gov common emotional problems of adolescence
A.P.Froese.Can.Fan Physician 1975
Σημαντική σημείωση
Αυτό το άρθρο παρέχει γενικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο. Δεν αντικαθιστά την επίσκεψη στον παιδίατρο ή την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Χρειάζεστε βοήθεια τώρα;
Για επείγοντα συμπτώματα, δυσκολία στην αναπνοή, σοβαρή αντίδραση, μειωμένο επίπεδο συνείδησης ή ραγδαία επιδείνωση, αναζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική φροντίδα.
